Opis pracy

50 funtów London 1933 June 15

falsyfikat pochodzący z

Operacji Bernhard (1942-1945)

seria i numer 50/N 17916

podpis Catterns

zgodny z potwierdzonymi zakresami fałszywych banknotów

stan widoczny na skanach

preferowany odbiór osobisty dla uniknięcia ewentualnych rozbieżności między oczekiwaniami kupującego a rzeczywistym wyglądem przedmiotu

Początki

Operacja Andreas (1939-1942)

Pomysł narodził się już w roku 1939 w kręgach wywiadu nazistowskiego.

Celem było zdestabilizowanie gospodarki Wielkiej Brytanii poprzez masowe fałszowanie funtów i zrzucanie ich z samolotów nad Wyspami.

Operacja otrzymała kryptonim Unternehmen Andreas (od nazwiska Alfreda Naujocksa lub od Krzyża św. Andrzeja na fladze brytyjskiej).

Kierował nią Alfred Naujocks (ten sam, który wcześniej organizował prowokację gliwicką).

Zespół w Berlinie próbował odtworzyć słynne „białe piątki"(£5) - najpopularniejszy brytyjski banknot tamtych czasów.

Napotkano ogromne trudności techniczne (papier bawełniany, znak wodny, gilosze, szczegóły Britannii).

Naujocks popadł w niełaskę u Reinharda Heydricha i w 1942 roku został wysłany na front wschodni. Operacja Andreas została wstrzymana.

Operacja Bernhard (1942-1945)

Latem 1942 roku Himmler Heinrich postanowił wznowić projekt.

Nowym dowódcą operacji został SS-Sturmbannführer Bernhard Krüger (stąd nazwa).

Kluczowa zmiana strategii:

Zamiast niemieckich specjalistów - żydowscy więźniowie z obozów koncentracyjnych (głównie graficy, drukarze, rytownicy, bankowcy i matematycу).

Miejsce produkcji: blok 18/19 obozu Sachsenhausen (koło Oranienburga pod Berlinem). Więźniowie byli całkowicie odizolowani od reszty obozu.

Do Sachsenhausen sprowadzono ok. 142-150 więźniów (m.in. z

Auschwitz). Warunki były relatywnie lepsze niż w zwykłych blokach

(lepsze jedzenie, brak codziennego terroru), ale groziła im śmierć w

razie niepowodzenia lub „zdrady".

Wielu z nich pochodziło właśnie z getta łódzkiego

(Litzmannstadt Ghetto) lub innych gett/polskich miast.

Jak to się łączyło z Łodzią?

W getcie łódzkim (największym po warszawskim) było wielu fachowców od

druku, fotografii, grafiki - bo Łódź przed wojną była centrum przemysłu

tekstylnego, poligraficznego i handlowego.

Część z nich (np. fałszerze, graficy, specjaliści od papieru) została

wyselekcjonowana i przetransportowana do Sachsenhausen właśnie do

Bernhardów.

Znani więźniowie Bernhardów z polskich gett (w tym Łodzi): np. członkowie

rodzin Rauchwerger (Moszek Szymon Rauchwerger fałszował marki w

getcie łódzkim, potem trafił do Bernhardów), inni graficy z Łodzi, Krakowa,

Warszawy.

Wielu przeżyło wojnę - dzięki umiejętnościom drukarskim dostawali lepsze

traktowanie (dodatkowe racje, ochrona przed egzekucjami), a na końcu

ewakuowano ich do innych obozów (np. Ebensee, Mauthausen), gdzie przetrwali do wyzwolenia.

Techniczne arcydzieło fałszerstwa

Więźniowie musieli odtworzyć:

Specjalny papier bawełniany z odpowiednim znakiem wodnym.

Płytki drukarskie z wizerunkiem Britannii (tzw.„Bloody Britannia"

- niezwykle trudna do podrobienia).

Około 150 ukrytych znaków zabezpieczających, które Bank of

England celowo wprowadzał jako „błędy drukarskie".

System numerów seryjnych (udało im się częściowo złamać

algorytm).

Efekt? Fałszywki były najdoskonalszymi w historii - wielu ekspertów

nie potrafiło ich odróżnić od oryginałów gołym okiem.

Produkowano:

£5, £10, £20 i £50

Szacunkowo 8,9-9 milionów banknotów o łącznej wartości 134-

300 milionów funtów.

Do czego służyły fałszywki?

Początkowy plan zrzucania nad Anglią porzucono. Pieniądze wykorzystywano do:

Finansowania siatek szpiegowskich (m.in. słynny agent„Cicero" w Turcji dostał zapłatę w Bernhardach).

Zakupu złota, walut i surowców w krajach neutralnych.

Płacenia agentom i przekupstwa.

Część banknotów trafiła do obiegu i została wykryta - Bank of England w 1943 roku wycofał z obiegu wszystkie nominały powyżej £5.

Koniec operacji i los więźniów

Wiosną 1945 roku, gdy Armia Czerwona zbliżała się do Berlina,

operację ewakuowano:

Więźniów przewieziono do obozów w Austrii (m.in. Ebensee).

Sprzęt drukarski i ogromne ilości gotowych banknotów zatopiono

w jeziorze Toplitzsee (i innych zbiornikach wodnych).

Większość więźniów przeżyła dzięki ewakuacji i wyzwoleniu przez

Amerykanów w maju 1945. Kilku z nich później napisało wspomnienia

(m.in. Adolf Burger - „Fabryka fałszerzy").